De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk

Terug naar zoekresultatenDeel deze publicatie
Rechten:

Foodfilm

Rechten:

Samenvatting

Culturele en sociale factoren zijn van invloed op eetgewoontes. Iemand zijn cultuur maakt iemand een Nederlander of een Japanner. Vanuit je cultuur krijg je normen en waarden mee rondom voedsel. Hierdoor is het voor Japanners heel normaal om te slurpen en voor Chinezen om te boeren. In het Westen wordt dit echter als onbeschoft ervaren. De cultuur krijg je mee via je ouders en andere mensen in je omgeving. Voor de acceptatie van voedingsmiddelen spelen mensen met een voorbeeldfunctie, zoals bijvoorbeeld ouders, een grote rol. Door kinderen bekend te maken met ‘vreemde’ voedingsmiddelen zullen zij deze gaan waarderen. Onbekende voedingsmiddelen leren eten moet je vroeg in het leven doen omdat gewoontes die als eerst worden aangeleerd dominant zijn over gewoontes die later worden aangeleerd. Dit aspect zien wij ook terug in onze eigen levens. Ons is in onze kindertijd voorgehouden dat wij bepaalde voedingsmiddelen, voornamelijk groenten, niet lustten. Er werd dan altijd gezegd ‘dat lust jij toch niet’ en dan ga je vanzelf ook geloven dat je het niet lust ook al heb je het nog nooit gegeten. In onze ogen moet je dan ook zo vroeg mogelijk beginnen om kinderen allerlei soorten voedingsmiddelen te laten proberen. Hierdoor zullen ze het sneller accepteren en lekker gaan vinden. Ook hoe en waar er gegeten wordt zijn van invloed op de eetgewoontes. Het sociale aspect is steeds minder belangrijk geworden. Er wordt vaak niet meer samen gegeten aan tafel maar snel tussendoor, voor de televisie of tijdens het rijden. Nog maar een kleine groep eet elke avond met het hele gezin aan tafel. Er ontstaat ook een steeds grotere afstand tussen de mens en de voedselproductie. Mensen verbouwen hun voedsel niet meer zelf maar kopen alles kant-en-klaar in de supermarkt. Ook weten veel kinderen tegenwoordig niet meer waar melk nou eigenlijk precies vandaan komt. De mens is vervreemd van zijn eten. Mede door de vervreemding en de veranderde eetgewoontes is de opmars van fastfood ontstaan. Door fastfood is er een gemakscultuur ontstaan wat staat voor snel, gemakkelijk en vaak ongezond. Fastfood wordt vaak ‘alleen’ gegeten en het sociale aspect is ver te zoeken. Morgan Spurlock in de documentaire Super Size Me eet vaak alleen en voelt zich hierbij ellendig omdat hij het sociale contact mist met zijn vriendin tijdens het eten. Bij de Italiaanse en Spaanse eetcultuur daarentegen is het sociale aspect een primaire factor. Samen eten, samen lachen, samen een borrel drinken, samen dingen doen zijn belangrijke aspecten om optimaal van het leven te genieten. In de film Big Night zie je de Italiaanse eetcultuur terug. Tijdens het diner wordt er samen gegeten en genoten van het heerlijke eten wat de broers samen bereid hebben. Het diner brengt mensen van verschillende culturen samen. Wij vinden dat fastfood nooit de ‘mooie’ eetculturen van bijvoorbeeld Italië mag verdrijven. Hiermee zal dan ook de aandacht en liefde voor voedsel en eten kunnen verdwijnen. In culturen zijn vele metaforen en symbolen rondom voedsel terug te vinden. In de film Like water for chocolate is veel symboliek terug te vinden. Er wordt chiles en nogada bereid, pepers met een saus van witte walnoten en granaatappelzaadjes, voor het bruiloftsdiner. De kleuren van het gerecht staan symbool voor de vlag van Mexico. Van de pepers wordt verondersteld dat deze het kwade weg jagen. De walnoten staan voor warmte en gezelligheid die ze door het verjagen van het kwade tegemoet gaan. En tot slotte staan de granaatappelzaadjes symbool voor aanbidding en vruchtbaarheid. Per cultuur kunnen de betekenissen van voedingsmiddelen en rituelen rondom voedsel verschillend zijn. In China wordt er respect getoond als de gastheer zijn gasten serveert met zijn eigen eetstokjes. In Japen wordt dit echter geassocieerd met begrafenisrituelen en is het onhygiënisch. Broden die gegeten worden tijdens religieuze feesten hebben ook een symbolische betekenis. Paasbroden worden in verschillende vormen gebakken maar staan allen symbool voor de eeuwigheid. Tijdens kerst werd er brood gegeten die gedecoreerd was met een kruis van deeg, met daarin walnoten die staan voor de vruchten van de aarde en de warmte en gezelligheid van thuis. Religie is ook een sociaal-culturele factor die bepalend is voor de eetgewoontes. Er zijn vele rituelen en verbodsbepalingen rondom voedsel in verschillende religies. Zo is er een verbod op varkens in het Jodendom. De meeste mensen denken dat dit is ontstaan op basis van rein en onrein. Het verbod op varkens zou echter zijn ontstaan omdat varkens te duur waren om te houden in het Midden-Oosten vanwege het klimaat. Varkens eten voedsel wat de mens ook eet zoals granen en aardappels. Runderen, geiten en schapen (de reine dieren volgens het Jodendom) eten voedsel dat de mens niet kan verteren. Er zouden dus ecologische factoren aan deze religieuze regels van onrein ten grondslag liggen. Voorkeur voor runderen, geiten en schapen boven andere dieren als bron voor melk, vlees en andere functies kan op basis van kosten en baten gebaseerd zijn. Een film waarin het Jodendom en de spijswetten centraal staan is Annie Hall. Zo is er een scène waarin Annie, de vriendin van de joodse Alvy, een broodje bestelt. Zij bestelt een broodje cornedbeef/pastrami en vraagt of dit met mayonaise kan en op wit brood. Dit gaat totaal in tegen de joodse traditie en de kasjroet regels. Beide beschrijven dat het gegeten moet worden op roggebrood en met mosterd. Psychologische aspecten zijn belangrijk voor het eetgedrag. De drang naar zowel voeding als seks worden gestimuleerd door een sterke psychologische drang, deze wordt beïnvloed door gedachtes, gevoelens en percepties. Zo zouden er ook voedingsmiddelen zijn die de drang naar seks stimuleren, dit zijn afrodisiaca. Toch wel de bekendste afrodisiaca is chocolade. In de film Chocolate is er dan ook een scène die dit illustreert. Een man krijgt na het eten van pure chocolade weer zin in seks. Hij krijgt sensatie en passie door via de smaak van chocolade. Als hij zijn vrouw op haar knieën schoon ziet maken wordt hij hier erg opgewonden van, met als gevolg dat zij eindigen in de slaapkamer. Van afrodisiaca is echter niet bewezen dat het werkt, het is meer iets dat ontstaan is uit cultuur en folklore dan op basis van feiten. Door sociaal-maatschappelijke factoren kunnen psychische stoornissen ontstaan zoals een eetstoornis. Het schoonheidsideaal is zo een factor. Zo kwam uit een onderzoek naar voren dat dunne kinderen namelijk aardiger gevonden worden dan kinderen met een normaal gewicht of overgewicht, en dat dunne kinderen als competent worden beschouwd en dikke kinderen niet. In de film Malos Hábitos wil een moeder dat haar kind afvalt en zet haar op dieet. Zij wil dat haar kind gaat lijken op een ander meisje uit de klas waar haar eigen dochter ook in zit. Dat is een mooi, slank meisje. De moeder zegt op een gegeven moment dan ook: ‘Ik heb liever een dode dochter dan een te dikke’. Ook in de film Spanglish zie je dat een moeder haar kind confronteert met haar overgewicht. Zij koopt expres een te kleine maat zodat haar dochter weer weet dat ze te dik is en zou moeten afvallen. Als dan de huishoudster met haar dochter langs komt ‘valt’ de moeder voor dat meisje. Ook dit is weer een mooi, slank meisje. De moeder laat hiermee merken aan haar dochter dat zij te dik is en dat als zij slank zou zijn wel liefde zou kunnen ontvangen. Het is wel opmerkzaam dat beide moeders uit deze films erg doorgeslagen zijn in hun eigen eetgedrag. Beide ontwikkelen anorexia en zijn erg gefocust op gewicht en slank zijn, om zo in de maatschappij te passen. Zelf moeten ze dun en slank zijn. Een te dikke dochter past niet in dat ‘perfecte’ plaatje. Al de bovengenoemde factoren zijn van belang voor het ontwikkelen van eetgewoontes en kunnen het eetgedrag beïnvloeden. Deze factoren zie je dan ook veel terug in foodfilms. Hoe men eet, met wie men eet en wat men eet staat symbool voor verschillende aspecten van het leven. Zo wordt er in veel foodfilms gebruik gemaakt van voedsel om gevoelens weer te geven, om het sociale aspect van eten te laten zien en om culturen te illustreren. Jody Braam Wendy Smit

Toon meer
OrganisatieHogeschool van Amsterdam
InstituutBewegen, Sport en Voeding
Gepubliceerd in
Jaar2010
TypeBachelorscriptie
TaalNederlands

Op de HBO Kennisbank vind je publicaties van 25 hogescholen

De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk