De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk

Terug naar zoekresultatenDeel deze publicatie

Scriptie

Samenvatting

Samenvatting ‘Duurzaamheidsbeleid: Een bestendige keuze’
Het stimuleren van duurzame ontwikkeling is een beleidsterrein dat de afgelopen jaren op verschillende beleidsniveaus veel aandacht heeft gekregen. Ook de rijksoverheid besteedt aandacht aan duurzame ontwikkeling en heeft daarbij verschillende doelstellingen opgesteld. In de verwezenlijking van deze doelstellingen ziet de rijksoverheid een belangrijke rol voor gemeenten weggelegd. Gemeenten geven aan deze rol op te pakken, maar ervaren gemeentelijk duurzaamheidsbeleid als een weerbarstig beleidsterrein. Om de beleidsontwikkeling op het gebied van gemeentelijk duurzaamheidsbeleid te verbeteren zijn gemeenten geïnteresseerd in de beleidskeuzes van andere gemeenten. Dit rapport wil door middel van het beschreven onderzoek naar gemeentelijk duurzaamheidsbeleid een bijdrage leveren aan deze beleidsleer en heeft daarvoor de volgende probleemstelling ontwikkeld.
Welke onderwerpen en ambitieniveau zijn er in gemeentelijk beleid op gebied van duurzame ontwikkeling van natuurlijk kapitaal binnen Oost-Nederland te onderscheiden, op welke wijze wordt dit beleid georganiseerd en in hoeverre hebben gemeentelijke kenmerken invloed op onderwerpen, ambitieniveau en organisatie van beleid?
Duurzame ontwikkeling is een begrip dat is gebaseerd op het principe dat de wijze waarop de huidige generatie in zijn behoefte voorziet de kansen van de toekomstige generaties om in hun behoefte te voorzien niet beperkt. De wijze waarop generaties in hun behoefte voorzien wordt door de kapitaalbenadering uitgewerkt tot de toegang tot economisch, natuurlijk, menselijk en sociaal kapitaal. Hierbij is de beschikbaarheid van natuurlijk kapitaal door het landgebruik en de uitstoot van broeikasgassen afgelopen decennia sterk afgenomen. De hoeveelheid landgebruik om in de behoefte te voorzien is hierbij gelijk gebleven, maar in de uitstoot van broeikasgassen is een stijging te zien. Hierdoor lijkt de uitstoot van broeikasgassen de belangrijkste bedreiging voor een duurzame ontwikkeling te zijn, waardoor de prioriteit van duurzaamheidsbeleid bij het thema klimaat en energie lijkt te liggen.
Binnen het thema klimaat en energie wordt op mondiaal, Europees en nationaal niveau beleid ontwikkeld. Hierbij verloopt de ontwikkeling op mondiaal niveau moeizaam, maar zijn er door de Europese Unie en de Nederlandse rijksoverheid ambitieuze doelstellingen geformuleerd. Hierbij wordt op beide niveaus beleid ontwikkeld waarbij er met behulp van het subsidiariteitsbeginsel is gekeken naar het meest geschikte beleidsniveau voor het uitvoeren van beleid. De rijksoverheid heeft hierdoor de taak de uitstoot van broeikasgassen te reduceren en de productie van duurzame energie te stimuleren. De rijksoverheid voert deze taak uit met behulp van een pallet aan beleidsinstrumenten die invloed uitoefenen op zeer verschillende doelgroepen. In de vertaalslag van nationaal naar lokaal duurzaamheidsbeleid bestaat er geen eenduidige rol voor gemeenten. Gemeenten hebben formeel de beleidsvrijheid autonoom duurzaamheidsbeleid te ontwikkelen, maar zijn daarbij in de praktijk sterk afhankelijk van financiële ondersteuning vanuit de rijksoverheid. Hierbij moeten gemeenten de keuze maken tussen het op eigen kracht ontwikkelen van autonoom beleid met een grote mate van beleidsvrijheid of het gebruik maken van vastgestelde onderwerpen in combinatie met financiële ondersteuning vanuit het rijk.
2
Wanneer er vervolgens wordt gekeken naar de opzet van gemeentelijk duurzaamheidsbeleid komt een vrij homogeen beeld naar voren. Dit beeld ontstaat in de eerste plaats doordat gemeenten zich bijna uitsluitend toeleggen op het thema klimaat en energie. Daarnaast zijn er grote overeenkomsten in de keuze van projecten. Hierbij hebben uitvoeringsagenda’s een sterk op elkaar lijkende indeling doordat projecten zijn ingedeeld in ongeveer dezelfde onderwerpgroepen. De verklaring voor dit homogene beeld wordt gevonden in het feit dat gemeenten beperkt gebruik maken van hun autonome bevoegdheid en zich laten leiden door de financiële ondersteuning vanuit de rijksoverheid. Overigens zijn de keuzes van gemeenten niet geheel homogeen aangezien er in de ambities van gemeenten wel verschillen te onderscheiden zijn. Hierbij heeft beleid dezelfde opzet op hoofdlijnen, maar verschilt het beleid in de breedte en diepgang van de projecten.
Ook in de organisatie van lokaal duurzaamheidsbeleid bestaan grote overeenkomsten tussen gemeenten. Duurzame ontwikkeling is bij bijna alle gemeenten door middel van een beleidsprogramma binnen de interne organisatie geborgd. Hierbij hebben gemeenten het doel duurzaamheid in de toekomst binnen de gehele organisatie te integreren. Ook in de samenwerking die gemeenten aangaan bestaan overeenkomsten. Er wordt samengewerkt met publieke partners voor het delen van kennis en het bereiken van schaalvoordelen binnen projecten. Daarnaast worden private partners gezocht om de reikwijdte van beleid te vergroten. Gemeenten hebben naar de samenleving toe een zeer inconsequente rolopvatting. Hierbij wordt er geen vaste opvatting gehanteerd, maar wordt de houding bepaald door de beschikbaarheid van beleidsinstrumenten.
Obstakels in de uitvoering van duurzaamheidsbeleid liggen met name in het financiële aspect van duurzaamheid. Hierbij vertragen de hoge initiële kosten en split incentive problematiek duurzame initiatieven. Wanneer er wordt gekeken naar verschillen binnen het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid is het verschil in ambitie niveau opvallend. Hierbij lijken de omvang van een gemeente en de historische binding met milieuvraagstukken kenmerken met een positieve invloed het ambitieniveau.
De uitdaging van gemeenten ligt in een meer autonome opzet van gemeentelijk duurzaamheidsbeleid. Hierbij moeten gemeenten zich minder door voorgeschreven onderwerpen laten leiden en sterker inzetten op onderwerpen die aansluiten bij het lokale karakter van de gemeente. Hiervoor zouden gemeenten in overleg moeten treden met belangrijke actoren en een keuze moeten maken voor onderwerpen met een toegevoegde waarde voor de gemeente. Hierbij is het de uitdaging duurzame ontwikkeling niet als beperkende factor te zien, maar als een onderwerp dat innovatie stimuleert en mogelijkheden voor een koploperspositie biedt.

Toon meer
OrganisatieSaxion
AfdelingAcademie Bestuur & Recht
PartnersTauw B.V.
Jaar2010
TypeBachelorscriptie
TaalNederlands

Op de HBO Kennisbank vind je publicaties van 26 hogescholen

De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk