De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk

Terug naar zoekresultatenDeel deze publicatie

Grensoverschrijdende gezondheidszorg : daar wordt de patiënt beter van

Grensoverschrijdende gezondheidszorg : daar wordt de patiënt beter van

Samenvatting

Samenvatting
In dit onderzoek wordt de aandacht gericht op een governancevraagstuk, waarbij de focus enerzijds ligt op de kansen en voorwaarden voor grensoverschrijdende samenwerking, en anderzijds op de gewenste samenwerkingsvorm.
De aanleiding voor dit onderzoek is het verzoek van de bestuurder van het Streekziekenhuis Koningin Beatrix in Winterswijk hoe duurzame grensoverschrijdende samenwerking gerealiseerd kan worden tussen het Streekziekenhuis Koningin Beatrix in Winterswijk en enkele Duitse ziekenhuizen. Met duurzaam wordt bedoeld een samenwerking die blijvend is, dus niet op projectmatige of tijdelijke basis. Daarbij gaat het er om een samenwerkingsvorm te vinden die succesvol en duurzaam van aard is. Zo is het mogelijk om de patiëntenzorg in de grensstreek te optimaliseren en de positie van de betrokken ziekenhuizen in de Euregio en in eigen land te versterken.
Voor dit onderzoek is gekozen voor de volgende probleemstelling:
Op welke wijze kan een duurzame grensoverschrijdende samenwerking gerealiseerd worden tussen het Streekziekenhuis Koningin Beatrix en enkele Duitse ziekenhuizen om adequate patiëntenzorg in de grensregio te realiseren?
Uit deze probleemstelling komen de volgende onderzoeksvragen voort:
- Wat wordt in de literatuur beschreven over grensoverschrijdende samenwerking?
- Welke kansen zijn er voor een duurzame grensoverschrijdende samenwerking?
- Welke voorwaarden zijn van belang voor een duurzame grensoverschrijdende samenwerking?
- Welke governancestructuren zijn te onderscheiden bij de grensoverschrijdende samenwerking?
- Welke rol speelt het vraagstuk van legitimiteit?
- In hoeverre is er op dit moment sprake van grensoverschrijdende samenwerking tussen ziekenhuizen, en welke knelpunten ervaart men daarbij? Welke oplossingen konden/kunnen daarvoor worden gevonden?
Het doel van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in de realisatie van duurzame grensoverschrijdende samenwerking. Daarom is hier sprake van een kwalitatieve casestudy. Hierbij wordt gebruik gemaakt van drie onderzoeksmethoden, namelijk literatuurstudie, interviews en een inventarisatieonderzoek onder Nederlandse ziekenhuizen omtrent grensoverschrijdende samenwerking.
Na dit onderzoek te hebben voltooid, kan de probleemstelling worden beantwoord.
De conclusies luiden als volgt:
Als aan een aantal basisvoorwaarden wordt voldaan zijn er zeker kansen en mogelijkheden om een duurzame grensoverschrijdende samenwerking te realiseren tussen het SKB en enkele Duitse ziekenhuizen. Deze basisvoorwaarden zijn draagvlak onder alle betrokkenen, te weten bestuurders, medisch specialisten, medewerkers, patiënten en zorgverzekeraars, èn het creëren van een win-winsituatie voor de deelnemende ziekenhuizen. Wordt aan deze voorwaarden voldaan, dan is men in staat om aan de andere voorwaarden te werken.
Deze voorwaarden zijn kleinschaligheid met duidelijk afgebakende doelstellingen en een duidelijk gedefinieerd gemeenschappelijk doel dat tijdens het proces zo nodig kan worden bijgesteld en herbenoemd. Dat hoeft geen bezwaar te zijn, zolang alle betrokkenen er maar van overtuigd zijn dat zij op de goede weg zijn en de voordelen van grensoverschrijdende samenwerking ruim opwegen tegen het soms moeizame proces waar men mee bezig is.
Dat de grensoverschrijdende samenwerking voordelen moet opleveren voor alle betrokkenen op verschillende terreinen is in dit onderzoek duidelijk gebleken.
Wat betreft de governancestructuur is de conclusie dat hier sprake is van multi-level governance. Alle levels zijn te herkennen van Europees niveau via nationaal niveau naar subnationaal, Euregionaal tot lokaal niveau en het niveau van de ziekenhuisorganisaties en zorgverzekeraars. De gewenste grensoverschrijdende samenwerking tussen het SKB en enkele Duitse ziekenhuizen kan als een multi-actornetwerk gedefinieerd worden. Er moet in dat netwerk sprake zijn van gelijkwaardigheid en een duidelijke winstsituatie voor de betrokken ziekenhuizen. Tevens spelen de termen vertrouwen, communicatie en begrip voor elkaar een belangrijke rol. Vooral vertrouwen werkt als het smeermiddel in een netwerk.
De gewenste grensoverschrijdende samenwerking kan uiteindelijk dankzij Europa tot stand komen. De kloof, het legitimiteittekort, wordt vooral veroorzaakt door het niet goed afstemmen van Europese richtlijnen door de Nederlandse overheid met Duitsland en België.
Het is goed zich te realiseren dat, wil er sprake kunnen zijn van een succesvolle grensoverschrijdende samenwerking, men dit toch vooral zelf zal moeten doen. Mèt de steun van Europa en mèt harmonisatie van regelgeving. Dan is het een positief gegeven dat zowel de grensmakelaar als ook de Raad voor het openbaar bestuur hier bij Den Haag op aandringen.
Ten aanzien van de resultaten van het inventarisatieonderzoek kan geconcludeerd worden dat er niet door veel ziekenhuizen daadwerkelijk grensoverschrijdend wordt samengewerkt. Van de 31 ziekenhuizen die hebben gereageerd, geven elf (35%) aan dat zij grensoverschrijdende samenwerking kennen.
Over het algemeen kan gesteld worden dat de samenwerking op het terrein van patiëntenzorg gebaseerd is op het gebruik maken van elkaars kennis en kunde, het gezamenlijk gebruiken van kostbare medische apparatuur, en soms het gezamenlijk onderzoeken en behandelen van patiënten.
De meest voorkomende knelpunten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg zijn allereerst verschillen in wet- en regelgeving, vervolgens verschillen in vergoedingssystemen, moeizame afspraken met zorgverzekeraars, verschil in taal en cultuur, en tenslotte verschil in infectiebeleid MRSA.
Die knelpunten kunnen worden opgelost, enerzijds door harmonisatie van wet- en regelgeving door de nationale overheden, anderzijds door afspraken te maken tussen overheden, stakeholders en ziekenhuizen aan weerszijden van de grens. De Task Force GROS kan daar een actieve rol in spelen.
Taal- en cultuurverschillen kunnen op kleine schaal in de ziekenhuizen worden aangepakt, bijvoorbeeld door taalcursussen en het kweken van begrip voor cultuurverschillen door het bespreekbaar te maken.
Op basis van bovenstaande conclusies kan een aantal aanbevelingen worden gedaan ten aanzien van de gewenste grensoverschrijdende samenwerking:
De eerste aanbeveling is om aan de basisvoorwaarden te werken, namelijk zorgen voor draagvlak onder alle betrokkenen zowel binnen als buiten de organisatie, en streven naar een win-winsituatie voor alle betrokken ziekenhuizen. Het besef moet aanwezig zijn dat het een proces van lange adem kan worden; drie stappen vooruit en twee stappen achteruit.
De grensoverschrijdende samenwerking dient kleinschalig te worden opgezet met duidelijk afgebakende doelstellingen en een duidelijk gedefinieerd gezamenlijk doel. Dat doel kan zo nodig tijdens het proces worden bijgesteld en herbenoemd.
Om draagvlak te creëren onder alle betrokkenen, te weten bestuurders, medisch specialisten, medewerkers, patiënten en zorgverzekeraars, wordt geadviseerd om de voordelen van grensoverschrijdende samenwerking voor al deze partijen helder voor ogen te krijgen. Voor alle betrokkenen moet er wat te halen zijn, anders brokkelt het draagvlak af.
Ook dient van tevoren de win-winsituatie voor de deelnemende ziekenhuizen duidelijk te zijn.
Die win-winsituatie is tevens van belang voor de samenwerkingsvorm. Hieruit volgt de aanbeveling om die samenwerkingsvorm op basis van netwerkmanagement gestalte te geven, een multi-actornetwerk. Een dergelijke samenwerkingsvorm wordt gekenmerkt door gelijkwaardigheid en een winstsituatie voor alle deelnemende ziekenhuizen.
Bij het hele proces zijn een aantal begrippen van vitaal belang, namelijk vertrouwen, communicatie en begrip voor elkaar. Waarbij vooral vertrouwen in elkaar en in het succes van de samenwerking dient te worden benadrukt. Vertrouwen kan uitstekend gebruikt worden als smeermiddel in een netwerk.
De aanbeveling is derhalve om ervoor zorg te dragen dat deze begrippen vanaf het begin van het proces duidelijk aanwezig zijn.
Wat de taalverschillen betreft wordt aanbevolen om in de ziekenhuizen taalcursussen aan medewerkers aan te bieden, en de website van de betreffende ziekenhuizen in meerdere talen op te stellen. De patiënt is de gast, en deze moet zoveel mogelijk in de eigen taal worden aangesproken. Cultuurverschillen kunnen worden opgelost door deze bespreekbaar te maken en begrip te kweken voor elkaars opvattingen.
Verschillen op het gebied van wet- en regelgeving alsook de verschillen in vergoedings- en financieringsystemen kunnen opgelost worden door enerzijds harmonisatie van wet- en regelgeving tussen Nederland en Duitsland, en anderzijds door afspraken te maken tussen overheden, stakeholders en ziekenhuizen. De Task Force GROS kan daarin een actieve rol spelen. Het advies is dan ook om met deze organisatie contact op te nemen en afspraken te maken. Tevens is de aanbeveling om, op welke manier dan ook, kenbaar te maken aan de Nederlandse overheid dat op dat niveau serieus werk gemaakt dient te worden van harmonisatie van wet- en regelgeving op het gebied van grensoverschrijdende gezondheidszorg tussen Nederland en Duitsland.
Worden deze aanbevelingen gevolgd dan is het mogelijk om een duurzame grensoverschrijdende samenwerking tussen het SKB en enkele Duitse ziekenhuizen te realiseren. Met als doel dat de patiënt er uiteindelijk beter van wordt.

Toon meer
OrganisatieSaxion
InstituutAcademie Bestuur & Recht
PartnersStreekziekenhuis Koningin Beatrix Winterswijk
Jaar2011
TypeBachelorscriptie
TaalNederlands

Op de HBO Kennisbank vind je publicaties van 25 hogescholen

De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk