De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk

Terug naar zoekresultatenDeel deze publicatie

Houten geleiderail Van beleid naar praktijk

Rechten: Alle rechten voorbehouden

Houten geleiderail Van beleid naar praktijk

Rechten: Alle rechten voorbehouden

Samenvatting

Houten geleiderail is een esthetisch mooi en milieuvriendelijke alternatief voor
de stijve geleiderailconstructie.
De houten geleiderail is een uniek innovatieproject dat is uitgevoerd door de Dienst Weg- en Waterbouwkunde van
Rijkswaterstaat, het Centrum Hout -als vertegenwoordiger van de houtbranche- en de Technische Universiteit Delft
-als kennisinstituut-. Het is een variant op de stalen geleiderail met een mooie esthetische uitstraling welke goed
past bij ecologische gebieden en wildviaducten. Door zijn esthetische uitstraling en door het gebruik van duurzame
materialen won de houten geleiderail de publieksprijs van de "Nederlandse Bouwprijs 2005" en trekt hij ook
internationaal de aandacht.
Het grote voordeel van de houten geleiderail is dat deze milieuvriendelijk is. De huidige stalen geleiderail
veroorzaakt nogal wat milieuschade door uitloging van zink in de bodem en grond- en/of oppervlakte water.
Tevens sluit de houten geleiderail goed aan bij het actieprogramma 20% meer hout in de bouw.
Momenteel staat er langs de Nederlandse rijkswegen ca. 4.000 kilometer stalen geleiderail.
Het is een illusie te denken dat de houten geleiderail alle stalen geleiderail in de toekomst zal gaan vervangen. Bij
totale vervanging door hout zou er een te groot beslag gedaan worden op de houtvoorraad in de wereld. Daarnaast
is uit de geschiktheidtesten van de houten geleiderail, door middel van botsproeven met een personen- en een
vrachtauto, gebleken dat het functioneren vergelijkbaar mag worden gesteld aan die van een stijve geleiderail en/of
geleide barrier door zijn ASI (Acceleration Severity Index) waarde van 1,34. Door deze vergelijking wordt het
toepassingsgebied van de houten geleiderail gering aangezien er in de meeste gevallen, ca. 85%, waar een
afschermingsconstructie noodzakelijk is men kan volstaan met een flexibele en/of middelstijve geleiderailconstructie,
maar er blijft nog altijd 600 kilometer over waar de houten geleiderail kan worden toegepast.
De geleide barrier wordt onder andere ingezet op plaatsen waar een onderscheid gemaakt moet worden tussen
permanente en tijdelijke situaties waarbij een afschermconstructie noodzakelijk is. Vaak associëren weggebruikers de
geleide barrier met wegwerkzaamheden; een tijdelijke situatie waarbij de wegsituatie niet normaal is. De geleide
barrier ziet er defensief uit, terwijl de houten geleiderail een rustige uitstraling heeft. Door deze rustige uitstraling zal
het bij de weggebruiker een prettiger wegbeeld vormen wat een goede bijdrage in de doorstroming van de
weggebruikers kan opleveren. Onze aanbeveling is om, voor de herkenbaarheid van de weggebruikers, de houten
geleiderail alleen toe te passen in permanente situaties en de geleide barrier in tijdelijke situaties.
Permanente situaties kunnen ontstaan als obstakels dicht tegen de rijksweg worden geplaatst of worden gecreëerd
door ruimtegebrek. Enkele voorbeelden van omstandigheden welke een obstakel kunnen vormen zijn onder andere
de portalen van een signalering, masten en uithouders van verkeersborden, mist- en/of filedetectiesystemen of bij
toepassing van een spitsstrook op de plaats van een vluchtstrook ter hoogte van een kunstwerk. Hierdoor verandert
de wegsituatie en wordt de afstand tussen de pijler of wand van het kunstwerk en de weggebruiker kleiner. Tevens
is de houten geleiderail door zijn stijf- en slankheid zeer geschikt voor toepassing in een smalle middenberm zonder
lichtmasten en door zijn esthetische en milieuvriendelijke uitstraling goed toepasbaar in ecologische gebieden.
De volgende stap is het daadwerkelijk plaatsen van de geleiderail. De aangedragen constructie van de DWW
bestaat uit rechte modules zonder discontinuïteiten. Er is alleen een rechtstand ontworpen en geen
discontinuïteiten. Het is van belang om de discontinuïteiten zodanig te ontwerpen dat een geleidelijke overgang in
de eigenschappen van de afschermingvoorziening wordt verkregen. Hiermee is de afloop van een aanrijding zo
gunstig mogelijk.
Om aan te sluiten op bestaande afschermingvoorzieningen is het noodzakelijk om veilige overgangsconstructies te
ontwerpen. Deze overgangsconstructies zijn koppelstukken en verbinden de houten geleiderail aan op de bestaande
stalen geleiderailconstructies.
Voor het rapport is onderzoek gedaan naar:
· Het toepassingsgebied van de houten geleiderail;
· Varianten discontinuïteiten van de houten geleiderail;
· Beschikbaarheid en levertijden van de houten geleiderail;
· Prijs per eenheid van de houten geleiderail;
· Uitvoeringmethode van de houten geleiderail.
Uit het onderzoek zijn de volgende conclusies en aanbevelingen getrokken:
· Toepassingsgebied van de houten geleiderail
Het feit dat de houten geleiderail maar met twee afschermingsconstructies vergeleken mag worden, namelijk die
van de stijve geleiderail en/of de geleidebarrier, wordt het toepassingsgebied gering. Langs de autosnelwegen
staat circa 600 kilometer stijve geleiderailconstructie, dit is ongeveer 15% van het totale geleiderail areaal. De
lengte van de constructie waarbij een stijve afschermingsconstructie wordt toegepast zal nooit lang zijn in verband
met de breedte van het obstakel. Onder obstakels worden bijvoorbeeld verstaan masten, portalen, uithouders,
geluidsschermen en pijlers of wanden van kunstwerken. Uit de tabellen van bijlage I. kan geconcludeerd worden
dat de houten geleiderail zeer goed inzetbaar is op plaatsen waar een kleine beschikbare ruimte is tussen obstakel
en rechterkantstreep.
Aanbeveling is om in de toekomst het karakter van de houten geleiderail uit te breiden met modules met een
lagere ASI-waarde dan 1,34 zodat de houten geleiderail in de stijfheidklasse middelstijf of flexibel valt. Hierdoor zal
het toepassingsgebied aanzienlijk worden verruimd.
· Discontinuïteiten van de houten geleiderail
Het hoofddoel van dit onderzoek is het geschikt maken van de houten geleiderail voor daadwerkelijke plaatsing
door middel van het ontwerpen van discontinuïteiten. Met discontinuïteiten binnen deze opdracht wordt bedoeld
de begin- en eindstukken van een geleiderailconstructie en overgangen naar de bestaande geleiderail.
Begin- en eindstukken
Het feit dat de voorkeursvariant van het begin- en eindstuk identiek zijn levert de volgende voordelen op ten
opzichte van de andere varianten:
· Eén type voor de gehele constructie. Hierdoor ontstaat een homogeen product wat de esthetica van de houten
geleiderail ten goede komt;
· Men hoeft in de uitvoering maar één constructie type te bouwen. Hierdoor wordt de kans op fouten tijdens
uitvoering verkleind;
· Productietijd en -kosten kunnen lager worden omdat er maar één constructie type wordt toegepast;
· Omdat de beëindiging identiek is aan het beginstuk treden er geen problemen op bij tijdelijke
verkeersmaatregelen zoals bij 3-1 of 4-0 systemen;
· Doordat de autonastro onder dezelfde hoek loopt als de busnastro, ontwerpcriteria van het beginstuk, verhoogd
dit de verkeersveiligheid van de weggebruiker.
Koppelstukken
Bij koppelstukken speelt het hoogteverschil van 17,5 cm tussen de twee afschermingsconstructies een belangrijke rol
in het ontwerp. Het voorkeursvariant koppelstuk heeft een combinatie met een houten beginstuk. Hierdoor is deze
de meest verkeersveilige gezien vanuit de rijrichting omdat er een geleidelijke overgang is van staal naar hout.
Doordat de busnastro afgeschuind in de stalen geleiderail gemonteerd wordt, is er geen kans op splijten of
opstropen van hout. Omdat de stalen- en de houten geleiderail gekoppeld worden, dienen de laatste 12 meter van
de stalen geleiderail als starre constructie te worden uitgevoerd. Dit in verband met de stijfheid van de houtenrail.
Obstakelbeveiligers
De variant van de obstakelbeveiliger is gebaseerd op de Rimob methode. De constructie heeft zich al vele jaren
bewezen in de vorm van een bestaande Rimob. Doordat de stalen botsconstructie wordt overgenomen is er een
goede samenwerking van hout en staal. De variant is compact wat vrijwel in alle gevallen van een obstakelbeveiliger
gewenst is.
De variant met de afbrekende paaltjes is esthetisch een mooie oplossing maar doordat de afbreekpaaltjes veel
ruimte nodig hebben zal deze constructie niet altijd kunnen worden toegepast. Daarnaast moet het gevaar van
zijdelingse aanrijdingen nog verder worden onderzocht.
· Beschikbaarheid en levertijden van de twee toegepaste houtsoorten in de houten geleiderail
Uit het onderzoek blijkt dat, voor de pilot van Rijkswaterstaat, twee houtimporteurs voldoen aan de wensen van
de opdrachtgever. De beschikbaarheid en de levertijden van de houtsoorten Angelim Vermelo en Azobé in de
Nederlandse markt leveren bij kleinschalige toepassingen van de houten geleiderail geen probleem op. Wel dient
men rekening te houden met een levertijd van circa 3 maanden vanaf het moment van bestelling.
Een aanbeveling voor toekomstige projecten is om een marktonderzoek te verrichten bij Europese houtimporteurs
ter vergelijking van prijzen en levertijden.
· Uitvoeringsmethode van de houten geleiderail
De houten geleiderail laat zich erg gemakkelijk plaatsen doordat de houten geleiderail in modules, als
prefabelementen van 6 meter, in het werk kunnen worden aangeleverd om verwerkt te worden. De snelle
uitvoering is bevorderlijk voor de doorstroming en veiligheid van de weggebruiker.
· Prijs per eenheid van de houten geleiderail
De prijs per eenheid voor de houten geleiderail is € 205,- per strekkende meter en voor de stijve stalen geleiderail
€ 85,- per strekkende meter. Het komt er op neer dat de houten geleiderailconstructie circa 2,5 keer zo duur is als
de stijve geleiderailconstructie.
Indien men in de toekomst de houten geleiderail doorontwikkelt voor een breder toepassingsgebied, in
stijfheidklasse flexibel en/of middelstijf, is de verwachting dat de materiaalkosten met 20-30% zullen dalen. Dit
kan eventueel geschieden door de paalafstand te vergroten en/of de achterrail (busnastro) te vervangen door een
stalen strip.
Eindconclusie:
De kostprijs van de houten geleiderail ligt hoger dan die van een stalen constructie, maar op langere termijn is het
product besparend omdat het na een aanrijding veel minder beschadigd raakt. Van een stalen geleiderail moeten
na een aanrijding al snel vrij lange stukken worden vervangen. Tevens valt de houten geleiderail op door zijn fraaie
natuurlijke uitstraling. Dit maakt de geleiderail bij uitstek geschikt voor wegen waar vormgeving en inpassing van
de weg in het landschap een rol spelen. Langs wegen in natuurgebieden en andere wegen met een speciaal
karakter kunnen opdrachtgevers de bermbeveiliging met de nieuwe geleiderail op een aansprekende wijze
vormgeven.
" Er was durf voor nodig om het project te starten,
Creativiteit om het product te realiseren.
Resteert aan u de lef om het toe te passen…"
citaat van Wim Bak, projectleider ontwikkeling houten geleiderail.

Toon meer
OrganisatieAvans Hogeschool
AfdelingABCT Academie voor Bouwkunde en Civiele Techniek
PartnersDienst Weg- en Waterbouwkunde van Rijkswaterstaat; Ontwerpbureau iD-L; Centrum Hout; Technische Universiteit Delft
Jaar2006
TypeBachelor
TaalNederlands

Op de HBO Kennisbank vind je publicaties van 26 hogescholen

De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk