De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk

Terug naar zoekresultatenDeel deze publicatie

Alternatieven voor vrijheidsbeperking van cliënten

Rechten: Alle rechten voorbehouden

Alternatieven voor vrijheidsbeperking van cliënten

Rechten: Alle rechten voorbehouden

Samenvatting

Het onderzoeksrapport dat voor u ligt is het resultaat van het afstudeerproject van Niki van het Hof en Iris Bens. In dit afstudeerproject zijn wij als onderzoeksteam op zoek gegaan naar alternatieven voor vrijheidsbeperkende maatregelen: handelingen van medewerkers die gevolgen hebben voor de vrijheid van één of meerdere cliënten. Vrijheidsbeperkende maatregelen komen meer voor dan nodig is in de gehandicaptenzorg (Inspectie voor de Gezondheidszorg [IGZ], 2008). Het gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen kan en moet volgens de IGZ worden teruggedrongen.
Het onderzoek is uitgevoerd binnen drie werkstichtingen van Koraal Groep. Binnen Koraal Groep staan mensen met een beperking of belemmering op verstandelijk, lichamelijk en/ of psychosociaal gebied centraal (http://www.koraalgroep.nl). De drie werkstichtingen die zijn betrokken bij het onderzoek zijn: De La Salle, Gastenhof en De Hondsberg.
In het onderzoek wordt een antwoord gegeven op de volgende probleemstelling:
Wat zijn alternatieven voor vrijheidsbeperking van cliënten, om handelingsverlegenheid bij medewerkers van Koraal Groep op te lossen en/ of te beperken?
Tijdens het praktijkonderzoek zijn data verzameld door middel van literatuuronderzoek, interviews en groepsdiscussies. Dit alles heeft geresulteerd in dit onderzoeksrapport en twee beroepsproducten. Als eerste is er een waaier ontwikkeld, waarin alternatieven zijn opgenomen voor vrijheidsbeperking van cliënten. Deze waaier is gecreëerd om medewerkers tips en tools te geven om vrijheidsbeperking af te bouwen. Daarnaast is er een ondersteunend boekje gecreëerd waarin uiteen wordt gezet hoe medewerkers de competentie 'zo min mogelijk vrijheidsbeperkend werken' kunnen ontwikkelen/ verwerven. Het is belangrijk dat de werkhouding van medewerkers verandert ten aanzien van vrijheidsbeperking, doordat er bewustwording wordt gecreëerd over het inzetten en afbouwen van vrijheidsbeperking. Het doel is dat hierdoor binnen de drie instellingen een verandering van de manier van werken plaatsvindt, waarna medewerkers minder snel vrijheidsbeperkend te werk gaan.
Door literatuuronderzoek is geconcludeerd dat het werken aan de bewustwording van medewerkers een belangrijke voorwaarde is voor het afbouwen van vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen (Kennisbank, z.d.). Medewerkers passen vrijheidsbeperking vaak toe met de beste bedoelingen, zoals het bieden van veiligheid aan de cliënt. Het afbouwen van vrijheidsbeperking zorgt bij sommige medewerkers voor een gevoel van onveiligheid en ongerustheid. Men voelt zich verantwoordelijk voor de cliënt en wil de cliënt 100% veiligheid bieden. Het letterlijk en figuurlijk 'loslaten' van de cliënt vraagt een enorme omslag in het denken en doen van medewerkers binnen Koraal Groep. Deze omslag kan alleen maar gebeuren door er veel met elkaar over te praten en als team te bepalen waar je voor staat. Volgens Vilans (2012), een kenniscentrum voor langdurende zorg, moet het accent ten aanzien van vrijheidsbeperking in de zorg komen te liggen op 'nee, tenzij'.
Een belangrijke conclusie is dat er op veel groepen binnen De La Salle, Gastenhof en De Hondsberg al op verschillende manieren is geïnvesteerd in de afbouw van vrijheidsbeperking. Eén van de aanbevelingen is dat Koraal Groep meer kennisoverdracht moet stimuleren tussen de verschillende groepen, aangezien vrijheidsbeperking nu door iedere groep afzonderlijk wordt afgebouwd. Er wordt weinig kennis uitgewisseld en inspiratieverhalen worden niet gedeeld. In het onderzoek is hier een eerste stap in gezet, door kennis van verschillende medewerkers en cliënten van De La Salle, Gastenhof en De Hondsberg te bundelen.
Daarnaast is een belangrijke conclusie dat het reduceren van vrijheidsbeperking maatwerk vereist. Uit de groepsdiscussies en interviews is gebleken dat maatwerk het sleutelwoord is voor de afbouw van vrijheidsbeperking. Iedere cliënt heeft andere behoeften, wensen en ideeën omtrent vrijheidsbeperking. Medewerkers benoemden tijdens het onderzoek dat het afschaffen van vaste consequenties voor negatieve gedragingen van cliënten automatisch zorgt voor meer maatwerk. Zo zijn er nog veel meer tips en aandachtspunten uit het onderzoek naar voren gekomen. Zo blijkt het betrekken van het systeem van de cliënt belangrijk voor de afbouw van vrijheidsbeperking. Medewerkers en belangrijke betrokkenen van de cliënt moeten met elkaar in gesprek gaan om samen tot een conclusie te komen over wat aanvaardbare risico's zijn voor de cliënt en zijn of haar omgeving.
Andere conclusies en aanbevelingen zijn te vinden in dit onderzoeksrapport.

Toon meer
OrganisatieAvans Hogeschool
AfdelingASH Academie voor Sociale Studies 's Hertogenbosch
PartnersKoraal Groep
Datum2013-05
TypeBachelor
TaalNederlands

Op de HBO Kennisbank vind je publicaties van 26 hogescholen

De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk