De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk

Terug naar zoekresultatenDeel deze publicatie

‘Je bent mijn moeder niet.’ : Een onderzoek naar morele ontwikkeling in relatie met burgerschapsvorming

Rechten: Alle rechten voorbehouden

‘Je bent mijn moeder niet.’ : Een onderzoek naar morele ontwikkeling in relatie met burgerschapsvorming

Rechten: Alle rechten voorbehouden

Samenvatting

Burgerschap gaat over de integratie van leerlingen in de Nederlandse samenleving. De kinderen moeten verbonden worden met de samenleving. Burgerschap confronteert kinderen met vragen die ertoe doen in de samenleving. In februari 2006 is de wet in werking getreden. De betreffende bepaling luidt als volgt:
“Het onderwijs:
a. Gaat er mede vanuit dat leerlingen opgroeien in een pluriforme samenleving,
b. Is mede gericht op het bevorderen van actief burgerschap en sociale integratie en
c. Is er mede op gericht dat leerlingen kennis hebben van en kennismaken met verschillende achtergronden en culturen van leeftijdgenoten. “
Inspectie is vanaf oktober 2006 gestart met het toezicht op het naleven van die taak. Vanaf 1 februari 2008 worden scholen tevens op hun visie en de invulling van die visie op dit terrein beoordeeld. En vanaf 2011 moet burgerschapsvorming in onderwijspakket zijn opgenomen.
Dit houdt in dat burgerschap ‘hot’ is. Er komt ook veel bij kijken. Een daarvan is de schoolcultuur. Een schoolcultuur is de manier waarop degenen die betrokken zijn bij een school, aankijken tegen de schoolorganisatie.
Ook SLO houdt zich bezig met burgerschap. Zij heeft hiervoor drie domeinen, die zij uitlicht. Het eerste domein is democratie, we doen het samen. Het tweede domein is participatie, meedoen. Het derde domein is identiteit, wie ben ik, ben jij?
Burgerschap gaat verder dan de school zelf. Het gaat ook om de schoolomgeving. Meedoen buiten de hekken. Burgerschapsvorming geeft scholen de kans om hun relatie met de omgeving te verbeteren. Het gaat erom dat de kinderen een band krijgen met de omgeving. Hieronder vallen: de buurt, andere basisscholen, ouders, culturele instellingen en instanties voor zorg en educatieve instellingen.

Morele ontwikkeling.
De vorming van een eigen identiteit, een die bepalend is voor ons als mens. Welke waarden en normen hebben wij eigenlijk en hoe komen wij daaraan. Ik vind dat dit te maken heeft met burgerschapsvorming, omdat wij ook waarden en normen ontwikkelen tegenover de buitenwereld. De andere mens. De andere mensen in de samenleving. Daarbij komt ook weer veel kijken. Individualiteit, socialiteit en moraliteit zijn de kenmerkende eigenschappen van een persoon. In het onderwijs helpen wij de kinderen ook om een eigen persoon te worden.
Waarden en normen zijn belangrijk omdat ze richting geven aan ons bestaan: ze beïnvloeden ons doen en laten, ons zelfbeeld en zelfvertrouwen, onze relaties met anderen.
Het ontwikkelingsmodel van Kohlberg wordt in dit hoofdstuk uitgelicht. Dit model is gebaseerd op de theorie van de morele ontwikkeling. Hij is op zoek naar de soort reden dat een kind geeft voor zijn handelen en oordelen. Er zijn hier verschillende stadia in.
Ook de verschillen tussen jongens en meisjes worden behandeld. Daar zijn nogal grote verschillen in. Dit heeft dan ook weer betrekking op de verschillen in de morele ontwikkeling.
Gewetensvorming is het innerlijke besef van goed en kwaad. Het innerlijke kompas. Er zijn vier theorieën die zich bezig houden met gewetensvorming: behaviourisme; psychoanalyse; sociaal leerproces; verstandelijke ontwikkeling.
De morele ontwikkeling is voor burgerschapsvorming van belang. Het bepaalt wie wij zijn, wat wij doen en wat wij denken. We ontwikkelen waarden en normen.
Dit gebeurt allemaal als we op de basisschool zijn. Daarvoor en daarna ook, maar tijdens de basisschooltijd ontwikkelen we een heel groot gedeelte daarvan. Daar zijn wij als leerkrachten grotendeels verantwoordelijk voor.

Ik heb onderzocht op mijn lio-school wat zij nu eigenlijk deden aan burgerschap. Ik heb een gesprek met de toenmalige directeur gehad en die vertelde mij dat er niets aan burgerschap gedaan werd.

Aanbevelingen en visievorming.
Ik heb een enquête uitgevoerd onder de leerkrachten en heb daar een analyse van gemaakt. Er is een nieuwe visie gevormd voor de Fontein in Barneveld.

Vijf voorbeelden van democratische beeldvormers:
1. De schoolomgeving;
2. Dvd’s, cd-roms en internet;
3. Klassengesprek en discussie;
4. Methoden;
5. Spelen, zingen en dichten.
Met deze beeldvormers kunnen leerkrachten aan de slag gaan als ze ervoor kiezen om de lessen uit dit onderzoek te gebruiken voor burgerschapsvorming.
Er worden lesideeën aangereikt voor leerkrachten. De lesideeën komen van verschillende bronnen, maar hebben allemaal hetzelfde uitgangspunt: vormen van goede burgers. Democratie, participatie en identiteit staan hoog in het vaandel. Iedere groep heeft een aparte map ontvangen waarin lessen staan die gaan over burgerschapsvorming.

Competenties leraar.
Hier komt ook weer Kohlberg kijken. Kohlberg handelt volgens de n+1 benadering, de zone van de naaste ontwikkeling. Ook zijn er verschillende artikelen waarin beschreven wordt hoe wij als leerkrachten moeten onderwijzen in deze kennissamenleving. Als leraar zijn we een gids. In grote lijnen weet de leraar de weg, maar hij helpt de leerlingen met het uizetten van de werkelijke route. Dus het maken van keuzes. Kritische zelfreflectie bij kinderen is hierin belangrijk. Door kritische zelfreflectie komen de kinderen tot een goede identiteitsontwikkeling.

Toon meer
OrganisatieChristelijke Hogeschool Ede
OpleidingLeraar Basisonderwijs
AfdelingAcademie Educatie
Datum2011-05-20
TypeBachelor
TaalNederlands

Op de HBO Kennisbank vind je publicaties van 26 hogescholen

De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk