De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk

Terug naar zoekresultatenDeel deze publicatie

Macrofyten in de Swalm

vergelijkend watervegetatie-onderzoek met andere wateren in Nederland en grensoverschrijdende wateren

Rechten: Alle rechten voorbehouden

Macrofyten in de Swalm

vergelijkend watervegetatie-onderzoek met andere wateren in Nederland en grensoverschrijdende wateren

Rechten: Alle rechten voorbehouden

Samenvatting

De Swalm wordt beschermd onder Natura 2000 (Natura 2000 gebied “Swalmdal”). Daarnaast is de Swalm een waterlichaam conform de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) en getypeerd als “Snelstromende midden/benedenloop op zand”. De Swalm is één van de weinige wateren in Nederland met KRW-status “Natuurlijk”. Uit inventarisaties van Waterschap Peel en Maasvallei blijkt dat de populatie Vlottende waterranonkel in de Swalm sinds 2007 sterk achteruit is gegaan.
Eerder onderzoek in opdracht van Waterschap Peel en Maasvallei en hengelsportvereniging “de Swalm” (Aa, van der, 2010; Loeb et al. 2012) heeft niet geleid tot het vaststellen van de oorzaak van deze achteruitgang. Wel zijn nieuwe inzichten ontstaan en enkele oorzaken zijn ook uitgesloten. Meer recent zijn er ook aanwijzingen dat de gehele waterplantengemeenschap in de Swalm achteruitgaat(Velddata Waterschap Peel en Maasvallei, 2013).
Daarom is het doel van deze afstudeeropdracht om vast te stellen of er inderdaad een aantoonbare achteruitgang is van de vegetatie en zo ja, beter zicht te krijgen op de mogelijke oorzaak van die achteruitgang. Daarbij is niet alleen gekeken naar de Vlottende waterranonkel, maar naar de gehele waterplantengemeenschap in de Swalm. Daarnaast is het onderzoek verbreed naar twee vergelijkbare beken in Zuid-Nederland. Door naar meer soorten en beken te kijken kunnen mogelijk beter verbanden tussen de achteruitgang van de vegetaties en de oorzaken daarvan aangetoond worden.
Uit de selectie van wateren zijn de Tongelreep en de Geul als goed vergelijkbare beken naar voren gekomen en in het onderzoek betrokken. Al snel werd duidelijk dat de soortensamenstelling in alle onderzochte beken aan het veranderen is. Met behulp van SynBioSys is bekeken of de plantengemeenschappen die het Natura 2000 doel ( H3260_A) bepalen, nog aanwezig zijn, en voor- of achteruit gaan. De belangrijkste plantengemeenschap is associatie van Vlottende waterranonkel. Als er in het milieu veranderingen optreden uit zich dat door een verandering in de plantensamenstelling en daarmee in een andere associatie of rompgemeenschap.
Door eutrofiering kan de “Associatie van Doorgroeid fonteinkruid” en “Rompgemeenschap van Schedefonteinkruid en Gesteelde zannichella” ontstaan. De zogenaamde “pendelsuccessie” ontstaat op stukken waar het langzamer is gaan stromen waardoor de “Associatie van Egelskop en Pijlkruid” ontstaat. Als de beek zich weer verlegd en de stroomsnelheid weer toeneemt kan de associatie van Vlottende waterranonkel weer terugkeren (pendelen!).
De achteruitgang van de associatie Vlottende waterranonkel in de Swalm is geen éénmalige gebeurtenis gebleken. De watervegetatie is al vanaf 1970 aan het veranderen. Vanaf 2006 is de afname versneld. Anders dan de Tongelreep en de Geul is (nog) geen sprake van herstel.
Om mogelijke oorzaken van een verandering in fysisch-chemische parameters te kunnen correleren aan een af- of toename van de Associatie Vlottende waterranonkel is er gebruik gemaakt van het Aqmad-model. Het model heeft geen duidelijke resultaten opgeleverd.
Uit eerder verricht onderzoek is gebleken dat parameters als pH, zuurstofverzadiging en bicarbonaat aan het veranderen zijn. Het effect daarvan op de plantengemeenschap is toen niet onderzocht. Deze parameters, die mogelijk een verband hebben met de afname van de associatie van Vlottende waterranonkel: pH, fosfor, nitriet, bicarbonaat en zuurstofverzadiging worden door het AqMaD-
VI
model niet op alle locaties of helemaal niet als knelpunten onderkend. Om toch een indruk te krijgen van deze parameters, zijn de trends van de parameters in de beken met elkaar vergeleken.
Hieruit blijkt een sterk verband tussen veranderingen in pH en de afname van de associatie Vlottende waterranonkel. Door een stabiele; niet te hoge pH en bicarbonaatconcentratie en een iets lagere stroomsnelheid vindt in de Tongelreep een pendelsuccessie plaats tussen de associatie van Vlottende waterranonkel en de associatie Egelskop en Pijlkruid (natuurlijk verschijnsel). De Geul en de Swalm daarentegen hebben een sterk gestegen pH. In de Geul wordt dit waarschijnlijk veroorzaakt door toename van opgeloste kalk in de bodem door extra extra toevoer van nitraat. In de Swalm is dit met de zanderige bodems geen verklaring voor de pH stijging en moet nader gekeken worden naar mogelijk carbonaatrijk infiltratiewater afkomstig de bruinkoolwinningen Garzweiler I en II.

Toon meer
OrganisatieHZ University of Applied Sciences
OpleidingWatermanagement/ Aquatische Ecotechnologie
AfdelingDelta Academy
PartnersWaterschap Peel en Maasvallei
Datum2014-06-26
TypeBachelor
TaalNederlands

Op de HBO Kennisbank vind je publicaties van 26 hogescholen

De grootste kennisbank van het HBO

Inspiratie op jouw vakgebied

Vrij toegankelijk