Samenvatting

Voor participatie in gebiedsontwikkeling bestaan tientallen methoden: van maquettes tot klankbordgroepen en inspraak avonden. Steden leerden bewoners als ervaringsdeskundigen te raadplegen. Voor digitale systemen met AI in de stad bestaan dit soort methoden en processen nog nauwelijks. Terwijl technologieën zoals parkeerscanauto’s of camera’s die zwerfafval herkennen grote invloed kunnen hebben op het leven in de publieke ruimte. Hoe ziet een maquette van een algoritme eruit? En hoe bepaal je samen waar al die ‘efficiëntie’ voor wordt ingezet – en onder welke voorwaarden? Dit soort vragen dreven ons onderzoeksproject ‘Human Values for Smarter Cities’ en leidden tot dit handboek: Bewoners-in-the-loop: samen beslissen over AI in de stad. Het handboek vertrekt vanuit het idee dat specificaties, gebruiksscenario’s en gevolgen van stedelijke AI-technologieën moeilijk vooraf te voorspellen zijn. Daarom is een cyclische aanpak nodig, waarin ontwerp en implementatie voortdurend worden geëvalueerd en aangepast aan de waarden en functies die een technologie zou moeten dienen. Bewoners zouden in alle fasen van zo’n cyclus moeten kunnen participeren: van definiëring en aanbe ste ding tot ontwerp, implementatie en evaluatie. Wij pleiten voor een poreus ontwerp van stedelijke technologieën: geen gesloten black boxes, maar syste men die hun werking zichtbaar maken, ruimte laten voor interpretatie, en actief uitnodigen tot commentaar, suggesties en contestatie. Dit handboek biedt ideeën, experimenten en methoden om daarmee aan de slag te gaan – voor iedereen die AI in de stad niet wil ondergaan, maar mede wil vormgeven.