Samenvatting

Het Montessori Vaklyceum wil elke leerling een plek geven waar ze zich welkom voelen en zich goed kunnen ontwikkelen, maar in de praktijk lukt dat niet altijd. Dit onderzoek richtte zich op het versterken van sociale cohesie en het bevorderen van inclusiever onderwijs.
De betrokkenen bij het onderzoek waren de ondersteuningscoördinator, verschillende docenten en het zorgpersoneel. De betrokkenen werden gevraagd naar hun ervaringen en ideeën. Hierdoor konden we een goed onderbouwde aanpak ontwikkelen die gericht is op het verbeteren van inclusief onderwijs en de ondersteuning voor zowel leerlingen als docenten.
De school richt zich op het begeleiden van leerlingen naar zelfstandigheid, met bijzondere aandacht voor leerlingen die te maken hebben met leer- of sociaal-emotionele uitdagingen. Het Intern Ondersteuningsteam (IOT) speelt hierbij een belangrijke rol, maar er is een stijgende vraag naar extra ondersteuning. Vooral in de onderbouw hebben veel leerlingen te maken met gedrags- en leerproblemen, die vaak verergerd worden door groepsdruk en prestatiedruk. Docenten geven aan soms niet genoeg pedagogische kennis te hebben om hiermee om te gaan, wat de druk op docenten verhoogt. De vraag naar extra ondersteuning neemt steeds verder toe, wat heeft geleid tot een stijgende druk op het Intern Ondersteuningsteam. Als gevolg hiervan komen veel leerlingen in de situatie terecht dat zij niet genoeg geholpen kunnen worden binnen de reguliere schoolstructuur. Dit zorgt ervoor dat een groot aantal leerlingen uitvalt of doorstroomt naar externe trajecten, waar ze intensievere begeleiding ontvangen.
De lange wachttijden voor externe ondersteuning en de onderwijskwaliteit zorgen voor gedragsproblemen en maken het moeilijker voor leerlingen om goed mee te doen in het reguliere onderwijs. Daarom is er onderzocht hoe leerlingen optimaal kunnen blijven deelnemen aan het reguliere onderwijsproces, met het oog op het bevorderen van inclusief onderwijs. Onze probleemstelling hierbij was: Een gedeelte van de leerlingen van het Montessori Vaklyceum kan niet effectief deelnemen aan het reguliere onderwijsproces. Tijdens gesprekken met de schoolpsycholoog, ondersteuningscoördinator en verschillende docenten kwam het probleem duidelijk naar voren. Iedereen herkende de situatie, en het bleek dat de uitdaging breder is dan alleen de school. Ook uit het literatuuronderzoek kwam naar voren dat dit een probleem is dat op meerdere scholen speelt. Om het probleem verder te begrijpen, werd een probleemboom gebruikt om de oorzaken en gevolgen van gedragsproblemen te analyseren. Door interviews met docenten en een directeur werden de uitdagingen zichtbaar en daarbij de groeiende behoefte aan meer pedagogische ondersteuning in de klas.
Uit de het onderzoek kwamen verschillende ideeën naar voren, zoals het aanbieden van een cursus voor docenten en het bespreken van casuïstiek. Door middel van Brainwriting en een Decision Matrix werd het uiteindelijke advies vormgegeven: drie interventies die flexibel ingezet kunnen worden. Dit zijn een pedagogische training voor docenten, een interactieve game voor leerlingen en casuïstiek voor docenten. Deze interventies kunnen makkelijk geïntegreerd worden in het professionaliseringsbeleid van de school en als standaardactiviteit in de klassen. Om de effectiviteit te garanderen, wordt geadviseerd de interventies regelmatig te evalueren en feedback van zowel docenten als leerlingen te verzamelen, zodat de interventies langdurige resultaten kunnen opleveren.