Samenvatting

Biologische bestrijding van plaaginsecten is een belangrijk element van gewasbescherming bij de teelt van veel gewassen. Het doel van het Slimme Sluipwespen project was om een gebruiksvriendelijk product te ontwikkelen om wolluis effectiever te bestrijden in snijrozen en potorchideeën. Het idee was om hierbij gebruik te maken van het leervermogen van sluipwespen. De verwachting was dat Anagyrus sluipwespen beter in staat zouden zijn om wolluizen te vinden in de kas als ze eerst werden blootgesteld aan geurstoffen van wolluis en/of het gewas. Om dit te onderzoeken werden gedragsproeven met sluipwespen gedaan in het laboratorium met behulp van 2-kamer olfactometers en in een proefopstelling (tent) in de kas. Proeven met geurstoffen bekend uit de literatuur, waaronder seksferomoon van wolluizen, gaven onvoldoende verbetering van het zoekgedrag van Anagyrus vladimiri. Het zoekgedrag van deze sluipwespen werd wel flink verbeterd door ze te trainen met de geurstoffen van planten besmet met wolluizen. Een belangrijke bevinding voor de praktische toepassing van het leervermogen van sluipwespen was dat er geen wachttijd nodig is na deze training. Chemische analyse van de geurstoffen van wolluizen en planten besmet met wolluizen leverde vervolgens tientallen nieuwe kandidaat-informatiestoffen voor de training van sluipwespen op. Enkele van deze informatiestoffen werden geselecteerd om te onderzoeken of ze gebruikt konden worden voor de training van sluipwespen. Hierbij werd een methode ontwikkeld om de mummies van Anagyrus sluipwespen bloot te stellen aan geurstoffen. Een combinatie van wolluis- en plantgerelateerde stoffen lijkt belangrijk te zijn om het zoekgedrag van Anagyrus sluipwespen te verbeteren. Er worden aanbevelingen gedaan voor verder onderzoek naar het trainen van Anagyrus om het zoekgedrag van deze sluipwespen en daarmee biologische bestrijding van wolluis te verbeteren. De onderzoekers adviseren ook om de mogelijke oorzaken van een te lage effectiviteit van biologische bestrijding zorgvuldig in kaart te brengen en zo nodig andere oplossingsrichtingen te ontwikkelen.