Samenvatting

Een van de meest veelbelovende scenario’s voor de energietransitie is de overgang naar duurzame, lokaal opgewekte en gedeelde energie. Landelijk sloegen ruim 700 burger-energiecollectieven deze weg al in. Maar het is een lastig traject, waarbij de wensen en capaciteit van lokale gemeenschappen afgestemd moeten worden op bestaande en nieuwe institutionele prakijken, wetten en regelgeving. Wie legt de verbindingen? Het onderzoeksproject Transition-Scapes verkende de afgelopen tijd samen met Huis van de Toekomst in Rotterdam hoe ‘urban curators’ een rol kunnen spelen als verbinders, aanjagers en facilitators in een andere manier van denken en samenwerken rond de energietransitie. Het gaat hier namelijk om een technische opgave, maar evenzeer om een complex sociaalmaatschappelijk verandervraagstuk. De Rijksoverheid streeft naar een CO2-neutrale economie in 2050 en stimuleert hiertoe het gebruik van hernieuwbare energiebronnen die onze aarde en leefomgeving niet beschadigen of vervuilen. Volgens dat scenario worden elektriciteit en warmte zoveel mogelijk in de buurt opgewekt, opgeslagen en verspreid. Hiervoor zijn nieuwe, grotendeels lokaal georganiseerde energiesystemen nodig: in bestaande buurten en in nieuwbouwwijken. De gemeentes en marktpartijen zijn hierin leidend, maar er gaan steeds meer stemmen op – onder andere bij het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie en bij netbeheerder Alliander – om het eigenaarschap van deze lokale systemen in energiegemeenschappen onder te brengen.