Samenvatting

Cycling4Climate is meer dan een fietsevenement. Wie zich inschrijft, doet ook een klimaatbelofte: een concrete actie om bij te dragen aan het tegengaan van klimaatverandering. Maar hoe effectief is zo'n belofte? In hoeverre komen deelnemers die na en wat bepaalt het verschil? Dit onderzoek, uitgevoerd door het lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad van de Hogeschool van Amsterdam, gaat op zoek naar antwoorden. Het doel is om de klimaatbelofte door te ontwikkelen tot een instrument dat niet alleen motiveert, maar ook daadwerkelijk klimaatimpact maakt. Die ambitie is urgent. De rijkste 10% van de wereldbevolking is verantwoordelijk voor 31-67% van de mondiale overschrijding van planetaire grenzen (Tian et al., 2024). Nederland vormt hierop geen uitzondering: de top 10% inkomensgroep stoot gemiddeld 20,9 ton CO₂ per persoon uit, tegenover 9,8 ton voor de middelste 40% en 5,8 ton voor de laagste 50% (Ghosh et al., 2021). Dit verschil wordt gedreven doordat welvarenden vaker vliegen, groter wonen en meer auto’s bezitten (Benoist & Renes, 2024; Milieudefensie, 2022). Tegelijkertijd hebben mensen met hogere inkomens en opleidingsniveaus ook de meeste hefboomwerking om het tij te keren. Zij hebben niet alleen een grote voetafdruk, maar ook in potentie een grote ecologische handafdruk: de invloed die zij kunnen uitoefenen op de klimaatimpact van anderen, via hun sociale netwerk, professionele rol en financiële keuzes (Nielsen et al., 2021). Door duurzame keuzes zichtbaar te maken of erover in gesprek te gaan, kan klimaatbewust gedrag sneller de sociale norm worden (Hoffmann et al., 2024). Cycling4Climate brengt precies deze groep welvarenden samen. Daarmee biedt het evenement een unieke kans. Niet alleen om individueel gedrag te onderzoeken, maar ook om te verkennen hoe deelnemers hun bredere invloed kunnen inzetten voor klimaatactie.