Samenvatting

Voormalige landbouwgronden die worden omgevormd tot voedselbossen krijgen vaak te maken met uiteenlopende uitdagingen, waarvan bodemverdichting een van de meest voorkomende is. Deze verdichting is veelal het gevolg van begrazing of langdurig gebruik van zware landbouwmachines, waardoor de bodem onder herhaalde mechanische belasting is samengedrukt. Hoewel op akkerland wordt geploegd voor een luchtige bodem aan de oppervlakte, leidt dit proces vaak tot de vorming van een ploegzool: een verdichte bodemlaag die zich bevindt op 25 centimeter onder het maaiveld. Dit zorgt ervoor dat planten minder diep kunnen wortelen, water minder goed kan infiltreren en de capillaire werking van de bodem verstoord raakt. Spontaan groeiende penwortelende planten, zoals distel en zuring, worden vaak gezien als oplossing. Deze zouden met hun krachtige wortelstelsel door de verdichte laag heen dringen en de bodem losser maken. Dit proces zou theoretisch bijdragen aan verbeterde groeimogelijkheden voor andere plantensoorten binnen het voedselbos en daarmee aan de ontwikkeling van een functioneel bodemsysteem.In dit onderzoek is gekeken naar de locatie en diepte waarop bodemverdichting wordt waargenomen in de voedselbossen waar bij aanplant geen voorbereidende maatregelen zijn getroffen om bodemverdichting te verminderen. Verder is geanalyseerd in hoeverre spontaan voorkomende penwortelende planten bijdragen aan het doorbreken van verdichte bodemlagen. De diepte van de bodemverdichting is gemeten met behulp van een penetrometer. Uit het onderzoek is gebleken dat penwortelende planten bij een verdichte bodem wortelvervormingen vertonen, waardoor hun vermogen om verdichte lagen effectief te doorbreken beperkt is. In tegenstelling hiermee is bij twee voedselbossen waar voorafgaand aan de aanplant diepgewoeld is geen ondiepe bodemverdichting aangetroffen. Op basis van deze bevindingen wordt aanbevolen om bij sterke bodemverdichting (> 3 MPa) voorafgaand aan de aanplant diep te woelen tot 90 centimeter onder het maaiveld. Dit bevordert een diepere en stabielere wortelontwikkeling van voedselbosplanten.