Samenvatting

De productiviteitsgroei in de bouw blijft al jaren achter en digitalisering wordt gezien als een belangrijke mogelijkheid om efficiënter, sneller en met minder fouten te werken. Heijmans Huizen B.V. wil deze digitalisering vertalen naar een papierloze bouwplaats. Er worden echter belemmeringen verwacht op organisatorisch gebied en er zijn vraagtekens over de milieu impact van papierloos werken. De hoofdvraag luidt: Wat zijn de organisatorische randvoorwaarden en de duurzaamheidseffecten van de papierloze bouwplaats bij Heijmans Huizen B.V.? Om antwoord te geven op de hoofdvraag is onderzocht wat de papierloze bouwplaats inhoudt en in hoeverre dit verschilt van de huidige werkwijze. De papierloze bouwplaats is een digitale werkwijze waarbij tekeningen en documenten via een digitale tool beschikbaar zijn. Bouwplaatsmedewerkers werken met een tablet in plaats van papieren tekeningen, waardoor informatie altijd
actueel en centraal toegankelijk is. De verandering voor Heijmans Huizen B.V. zit in twee zaken: de opslaglocatie van bestanden en het introduceren van digitale hulpmiddelen op de bouwplaats.

Kijkende naar de duurzaamheidsaspecten is een papierloze bouwplaats niet automatisch milieuvriendelijker dan het werken met papier. Het gemiddelde papiergebruik op een bouwplaats heeft een CO2-uitstoot van 56kg per project. Wanneer met tablets gewerkt wordt is de CO2-uitstoot 94kg per project. Hierbij moet opgemerkt worden dat het aantal tablets per bouwplaats en de levensduur van de tablets belangrijke variabelen zijn die de uitstoot negatief of positief kunnen beïnvloeden.
De bouwplaatsmedewerkers van Heijmans Huizen B.V. voorzien diverse belemmerende en bevorderende factoren wanneer zij naar papierloos bouwen kijken. 74% van de bevraagde bouwplaatsmedewerkers wil in de toekomst graag met een tablet werken. Zij verwachten voordelen in leesbaarheid en actualiteit van de tekeningen. De bouwplaatsmedewerkers zien ook belemmerende factoren die bestaan uit gebrek aan scholing, schade aan tablets en gebrekkige functionaliteit van de tablets bij slecht weer. Slokker Bouwgroep B.V., K_Dekker Bouw & Infra B.V. en Van Rhijn Bouw B.V. werken of hebben gewerkt met de papierloze bouwplaats. In interviews hebben deze bedrijven aangegeven wat voor hen de benodigde randvoorwaarden, knelpunten en best practices waren voor een succesvolle implementatie. De belangrijkste randvoorwaarden liggen primair bij mensgerichte implementatie: scholing en gefaseerde invoering. Knelpunten liggen in de weerstand bij medewerkers en praktische problemen van tablets. Best practices zijn het hanteren van een tweesporenbeleid waarbij papier naast digitale hulpmiddelen gebruikt worden. Verdere best practices zijn klein beginnen, structurele begeleiding op de bouwplaats en het aanstellen van kartrekkers.

Concluderend kan gesteld worden dat organisatorische randvoorwaarden primair bij mensgerichte implementatie liggen: gefaseerd invoeren, gericht opleiden en het inzetten van kartrekkers. Dit moet ondersteund worden door robuuste hardware en gebruiksvriendelijke software. De duurzaamheidseffecten zijn binnen de gekozen grenzen onvoordelig voor de papierloze bouwplaats. Tablets veroorzaken gemiddeld meer CO2-uitstoot per project dan het
huidige drukwerk. De toegevoegde waarde van de papierloze bouwplaats ligt vooral in de actualiteit van tekeningen en documenten, niet primair in CO₂‑reductie.