Samenvatting

Dit onderzoek heet ‘Klimaatadaptief herbestemmen’ en bevindt zich op het raakvlak tussen twee maatschappelijke thema’s:
• Gebouwen herbestemmen naar woningen is een middel om de woningnood te verlichten;
• Bestaande gebouwen zijn onvoldoende voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering.

De gevolgen van klimaatverandering resulteren in negatieve effecten zoals sterfte onder ouderen, schade aan funderingen van gebouwen en overstromingen. De Rijksoverheid heeft in het Nationaal Uitvoeringsprogramma
Klimaatadaptatie de opgave “Klimaatbestendig wonen voor iedereen” geformuleerd. Het is daarom van belang om actie te ondernemen.

HOOFDVRAAG:
HOE KAN KLIMAATADAPTATIE GEÏNTEGREERD WORDEN IN HET ONTWERPPROCES VOOR HERBESTEMMINGSPROJECTEN VAN EEN KANTOORFUNCTIE NAAR WONINGEN?

Het doel van dit onderzoek is om doormiddel van een gestructureerde werkwijze initiatiefnemers en architecten handvaten te bieden om klimaatadaptieve herbestemmingen te ontwerpen. Dit is gedaan door volgende producten op te leveren:
• Handleiding klimaatadaptief herbestemmen;
• Klimaatmaatregelentabel voor gebouwen.

Deze producten zijn opgesteld aan de hand van de onderzoeksresultaten. In dit onderzoek is literatuuronderzoek gedaan, zijn interviews afgenomen en cases bestudeerd. De uitkomsten hiervan zijn geanalyseerd op basis van
een thematische analyse. Uit de resultaten van dit onderzoek blijkt dat herbestemmen een kans is om klimaatadaptatie te verwerken, waarbij ook raakvlakken met andere klimaatdoelen benut kunnen worden. Het ontwerpproces van
herbestemmingsprojecten wordt gekenmerkt door eerst het bestaande gebouw en de locatie nauwkeurig in kaart te brengen en van daaruit in hoofdlijnen een nieuw ontwerp te maken dat in elke volgende fase gedetailleerder wordt uitgewerkt.

Er zijn zes relevante klimaatrisico’s geconstateerd waarvan hitte het meest prominent is. Bij klimaatmaatregelen wordt er eerst gekeken naar gebiedsmaatregelen, daarna naar passieve maatregelen en als laatste actieve
maatregelen. De voorkeur gaat altijd uit naar groene oplossingen. Het bepalen van klimaatmaatregelen gebeurt vooral vanuit overzichten met maatregelen en de interne tools en ervaring van een adviseur. De geïnterviewde
adviseurs stellen dat het aantal beschikbare tools beperkt is. De cases tonen aan dat klimaatadaptatie succesvol in herbestemmingsprojecten verwerkt kan worden. Het is echter nog wel een uitdaging om de impact van maatregelen te kwantificeren. Uit de tweede case is gebleken dat de aanleiding voor het nemen van klimaatadaptieve maatregelen kwam uit het bestemmingsplan waarin klimaatadaptatie is vastgelegd. Hieruit wordt geconcludeerd dat bestemmingsplannen belangrijke factoren kunnen zijn in het sturen op klimaatadaptatie.

Door de producten van dit onderzoek: de handleiding en de klimaatmaatregelentabel toe te passen, is het mogelijk om klimaatadaptatie in het ontwerpproces van herbestemmingsprojecten van een kantoorfunctie naar woningen te integreren. De belangrijkste aanbevelingen zijn:
• Denk klimaatadaptief, ook als het niet verplicht is;
• In beleid voor gebouwen meer sturen op klimaatadaptatie;
• Verifieerbaar goed en aantoonbaar fout definiëren;
• Meer tools ontwikkelen voor klimaatadaptatie.