Samenvatting

In deze publicatie staat de school als leeromgeving van (aanstaande)leraren centraal en de vraag hoe die versterkt kan worden. We laten zien hoe die leeromgeving samenhangt met structuren in de school. Die structuren kunnen betrekking hebben op zowel de organisatie van het onderwijs en de school als op het beroep van leraar. Om de verknoping van structuren en leercultuur te kunnen begrijpen, maken we gebruik van een systeemperspectief. De leeromgeving is een sleutelelement in drie kernopdrachten van de onderwijsregio’s: opleiden, begeleiden en professionaliseren. We zien ‘leeromgeving’ als een breed begrip: een omgeving waarin leraren en andere actoren in de school samenwerken, elkaar uitdagen, ondersteunen en aanvullen, waar gezamenlijke ontwikkeling vanzelfsprekend is en ieders talent wordt gezien. Die leeromgeving heeft dus veel te maken met de inrichting van het werk, met de wijze waarop teams functioneren en met de cultuur in de school. In deze publicatie richten we ons op alle actoren die een sleutelrol spelen bij het versterken van de school als leeromgeving: schoolopleiders, schoolleiders, HRprofessionals, coaches, maar ook instituutsopleiders als critical friends. We hopen hen handvatten te geven om de leeromgeving in hun school te analyseren en zo te begrijpen waar knelpunten vandaan komen, deze samen met collega’s te bespreken en op basis daarvan gezamenlijk de leeromgeving te versterken. We kijken eerst met een systeembril naar de school (hoofdstuk 1). Op basis daarvan laten we zien hoe organisatiepatronen invloed hebben op de mate waarin (aanstaande) leraren wel of niet samenwerken en samen leren (hoofdstuk 2) en hoe je daar grip op kunt krijgen door ‘organisatieprofessionaliteit’ te ontwikkelen (hoofdstuk 3). Vervolgens geven we suggesties hoe de organisatiesensitiviteit en -professionaliteit bij aanstaande, startende en ervaren leraren kan worden versterkt, zodat het creëren van een krachtige leeromgeving in school wordt gezien als een collectieve opdracht van het team (hoofdstuk 4). De inhoud van deze publicatie komt voort uit onze fascinatie voor professionalisering, teamvorming en leerculturen binnen scholen, en met name voor de vraag waarom dit soms zo moeizaam tot stand komt en waarom het lastig is om daar structureel verandering in te brengen.