Samenvatting

Binnen de forensisch psychiatrische kliniek (FPK) in Assen blijkt het tijdig en correct
signaleren van licht verstandelijke beperkingen (LVB) bij mannelijke patiënten in de
behandeling een terugkerende uitdaging. Door beperkte herkenning van LVB bestaat het
risico dat het begeleidend handelen niet goed aansluit bij de cognitieve vermogens van de
patiënt. Dit vergroot de kans op overvraging, een minder passend behandelplan en in
sommige gevallen zelfs op frustratie of escalatie. Vroegtijdige en accurate signalering kan
juist bijdragen aan een beter afgestemd behandeltraject.
Dit praktijkgericht afstudeeronderzoek, uitgevoerd binnen het FPK Assen en de Bachelor
Social Work aan de Hanzehogeschool Groningen, richtte zich op het ontwikkelen van een
praktisch toepasbare signaleringstool voor sociotherapeuten. Het resultaat is een scheurblok
met daarop de signaleringstool LVB dat helpt om structurele observaties van LVBkenmerken
objectief vast te leggen. De tool sluit aan bij de beroepsethiek BPSW
(Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk), houdt rekening met AVG-wetgeving
en is gebaseerd op bestaande modellen zoals de FESAI en elementen uit de
psychodiagnostiek (zoals LVB 4.2).
De checklist is bedoeld als intern hulpmiddel en dient ter ondersteuning van het klinisch
redeneren in het multidisciplinair team. Door inzet van de tool kan het risico op overvraging
worden verkleind, en ontstaat er ruimte voor betere afstemming op het niveau en de
behoeften van de patiënt. De tool is tot stand gekomen in samenwerking met de praktijk,
waarbij verschillende perspectieven van sociotherapeuten, deskundigen en literatuur zijn
meegenomen in het ontwerpproces.
Sleutelwoorden: Licht verstandelijke beperking, signalering, sociotherapie, forensische
psychiatrie, scheurblok, klinisch redeneren, praktijkgericht onderzoek.