Samenvatting

Achtergrond
De kledingindustrie veroorzaakt wereldwijd een aanzienlijke milieubelasting gedurende de hele levenscyclus van kleding. Voor het realiseren van de nationale beleidsdoelen rond circulair textiel is beter inzicht nodig in het feitelijke kledinggedrag van consumenten. Bestaand onderzoek richt zich vooral op modelmatige schattingen en macrostatistieken om uitspraken te doen over aankoop, gebruik en afdanking van kleding. Daarom heeft Hogeschool Rotterdam, in samenwerking met meerdere hogescholen, een grootschalig vervolgonderzoek uitgevoerd. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft interesse in deze microdata, zijnde gedetailleerde gegevens op het niveau van individuele personen en kledingstukken, en heeft daarom bijgedragen aan het representatief maken van de data. De data kan gebruikt worden om beleidsmonitoring te ondersteunen.
Onderzoeksopzet
Het onderzoek bestond uit een pilot- en een hoofdfase. De vragenlijst, gebaseerd op eerdere kledingkaststudies, richtte zich op bovenkleding, en was exclusief sokken, ondergoed en schoenen. Na analyse van de pilotresultaten is de vragenlijst herzien en goedgekeurd door de ethische commissie van Hogeschool Rotterdam. De vragenlijst van de hoofdfase is uitgezet onder studenten van deelnemende instellingen en aangevuld met paneldata van Norstat, zodat een meer representatief landelijk beeld ontstond. In totaal zijn 958 kledingkasten geïnventariseerd van Nederlanders tussen de 15 en 70 jaar; waar nodig zijn wegingsfactoren toegepast.
Resultaten
De gemiddelde kledingkast bevat 125 kledingstukken (mannen 102; vrouwen 148). Gemiddeld is 9% van de kleding tweedehands. Eén op de zes kledingstukken wordt nooit gedragen, ook als het geschikt is voor het seizoen.
In de deep dive van 1.914 kledingstukken (favoriete versus af te danken items) blijken T-shirts en jeans het meest gekocht én het meest afgedankt. Favoriete items zijn vaker van duurzame of luxere merken; afgedankte kleding vooral van fast fashion of prijsbewuste merken.
Het aanschafgedrag laat een uiteenlopend beeld zien. Ruim een vijfde van de respondenten kocht het afgelopen jaar minder dan vijf kledingstukken (exclusief sokken, ondergoed en schoenen), terwijl 24 % meer dan 21 items aanschafte. Omdat ondergoed, sokken en schoenen niet zijn meegeteld, liggen deze aantallen lager dan eerdere schattingen van 28 tot 50 stuks per jaar. Het consumententype Duurzame Pioniers kocht gemiddeld het minst, terwijl het consumenttype Duurzaam Sceptische Consumenten het vaakst aangaf meer dan 40 stuks in het afgelopen jaar aangeschaft te hebben. Vrouwen kopen significant meer kleding dan mannen. Jongeren onderscheiden zich door zowel hogere aankoopvolumes als hogere bestedingen: 20% kocht meer dan 20 kledingstukken en 61% geeft meer dan €100 per maand aan kleding uit. Jongeren kopen dus vaker en besteden relatief meer aan kleding.
Reparatiegedrag vormt een belangrijk onderdeel van de gebruiksfase. Consumenten beschikken over basisvaardigheden zoals knopen aannaaien, maar complexere vaardigheden, zoals het inzetten van een rits of het aanpassen van de maat, zijn minder aanwezig. Oudere respondenten hebben meer vaardigheden, maar passen deze minder vaak toe. Jongeren daarentegen tonen een duidelijke leermotivatie, vooral voor de complexere vaardigheden. Daarnaast bestaan er significante verschillen in reparatiegedrag van mannen en vrouwen. Vrouwen hebben meer vaardigheden, repareren meer en hebben een grotere leerbehoefte om complexe vaardigheden te verwerven.
Afdanken gebeurt voornamelijk via de textielbak; 14% van de versleten kleding belandt bij het restafval. Consumenten geven aan dat kleding vooral wordt afgedankt omdat het niet meer past. De audit zet bovendien aan tot actie: deelnemers hebben de intentie gemiddeld vijf extra kledingstukken te willen afdanken na het onderzoek.