Samenvatting

Academisch Proefschrift, ter verkrijging van de graad Doctor aan de Vrije Universiteit Amsterdam, op gezag van de rector magnificus prof. dr. J.J.G. Geurts, volgens besluit van de decaan van de Faculteit der BËtawetenschappen
in het openbaar te verdedigen op donderdag 19 februari 2026 om 11.45 uur in de universiteit door Müge Küçükaksu, geboren te Keulen, Duitsland.


Severe mental illness is a transdiagnostic category of mental disorders, with the most common disorders being schizophrenia, bipolar disorder, severe depression and personality disorders (1-3). In the Netherlands,
approximately 281.000 people are dealing with severe mental illness (1,7% of the total population) (2). While most people face difficulties with depression, anxiety, or trauma to some extent in their lives, having
severe mental illness (SMI) is characterised by the complexity and severity of problems which persistently impair many areas of life.
Severe mental illness is defined as a psychiatric disorder that is not in remission and requires coordinated care provided by a multidisciplinary care network (2). This care network can assist with a diverse range of
difficulties and challenges a person with SMI might encounter. A person with schizophrenia can have experiences characterised by feeling unsafe through delusions (e.g. persecutory, thinking someone is plotting to
harm them), hallucinations (visual, auditory, and/or tactile nature), social withdrawal and disorganised speech (e.g. rapid flow and increased volume of speech). These experiences and symptoms can fluctuate in intensity and frequency over time additionally resulting in persistent social and/or occupational impaired functioning (2). While there are universal symptomatic patterns that can be clustered and constitute our current diagnostic classification system (i.e. the DSM-5), mental illness is a subjective experience and distinct for individuals (4, 5).

Ernstige psychische aandoeningen (EPA) kenmerken zich door aanhoudende psychische problematiek die diverse levensdomeinen sterk verstoort en vragen om gecoördineerde, multidisciplinaire zorg. Mensen met EPA hebben een aanzienlijk lagere levensverwachting dan mensen zonder EPA, onder meer door een hogere prevalentie van gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten, kanker en diabetes.
Roken is, net als verhoogd gebruik van drugs en alcohol, obesitas en de nadelige effecten van antipsychotische medicatie, een van de meest kritieke leefstijlfactoren die mensen met EPA extra kwetsbaar maakt voor veel van deze gezondheidsproblemen. Daarnaast hebben mensen die roken aanzienlijk hogere doseringen van bepaalde antipsychotica nodig om therapeutische concentraties te bereiken, omdat de afbraak van deze middelen door roken versneld wordt. Hoewel er standaard programma’s voor stoppen-met-roken bestaan, houden deze nauwelijks rekening met de context van mentale gezondheidsproblemen, waardoor ze minder geschikt zijn voor mensen met EPA. Er is echter bewijs dat op maat gemaakte stoppen-met-roken interventies binnen de geestelijke gezondheidszorg positieve effecten kan hebben voor mensen met EPA.
Doel van dit project was het ontwikkelen, implementeren en evalueren van de effectiviteit van een stoppen-met-roken interventie – KISMET – voor mensen met ernstige psychische aandoeningen binnen multidisciplinaire FACT teams in Nederland.