Samenvatting

De analyse die de Inspectie heeft laten uitvoeren van de curriculumdocumenten van de lerarenopleidingen primair onderwijs roept verschillende reacties op, gevoed door de stellingname van Alida Oppers dat een 'reparatie van het stelsel' nodig zou zijn. Bijgaand mijn reflectie op het onderzoeksrapport van Hannah Bijlsma dat vrij beschrijvend van aard is en waarin met name de verschillen tussen de verhoudingen waarin leerdoelen in de curriculumdocumenten aan de orde komen opvallen. Centrale vraag is hoe je die verschillen moet duiden en wat die eigenlijk zeggen over hoe aankomende leraren de lerarenopleiding verlaten? Kernpunten: - De gemiddelde percentages met de mate waarin onderwijsonderdelen aandacht besteden aan bepaalde bekwaamheidsgebioeden zeggen niet veel: 'minder dan een kwart van de onderwijseenheden besteedt aandacht aan pedagogiek'. Er gestaat hier geen landelijke gekwantificeerde norm voor, dus weten we niet of het veel of weinig is. - Dat de percentages tussen hogescholen enorm kunnen verschillen kan verrassen, maar roept echter vooral vragen op: Hoe verhoudt dat zich tot het uitgevoerde en geleerde curriculum? Hoe verhoudt dat zich tot de landelijke kennistoetsen waar alle (hbo) afgestudeerden voor geslaagd moeten zijn? Hoe verhoudt dat zich tot het feit dat alle opleidingen een positief accreditatie-oordeel hebben gekregen? Dergelijke vragen zijn alleen te beantwoorden door in gesprek te gaan met de opleidingen. Dat is in dit onderzoek niet gebeurd waardoor de verschillen niet goed te duiden en te verklaren zijn. - Er is in dit rapport, maar ook in de discussies over de lerarenopleidingen in het algemeen, een enorm geloof in de maakbaarheid van opleidingsprogramma's: Als het maar in alle programma's zit, weten we zeker dat alle studenten het aan het eind van de opleiding beheersen. Dat is een illusie. In onze manieren van toetsen zeggen we dat iemand met een 5,5 kan slagen, wat feitelijk impliceert dat je net aan de helft van het beoogde niveau behaalt hebt. Daar kun je je druk over maken, maar je kunt het ook als een gegeven beschouwen en als startpunt voor de verdere ontwikkeling van de leraar tijdens (de inductieperiode van) het beroep. - Het ontbreken van aandacht voor bepaalde wettelijk vastgelegde onderdelen kun je zorgelijk vinden omdat de opleidingen zich niet aan de wet houden. Je kunt ook de vraag stellen of al die wettelijke eisen waar de opleidingen aan moeten voldoen wel passen binnen een vierjarig programma. Het moet immers uit de lengte of de breedte komen. Meer aandacht voor taal en rekenen of passend onderwijs leidt onherroepelijk tot minder of geen aandacht voor andere domeinen. Het beschrijvend karakter van het onderzoek zou mijns inziens moeten leiden tot terughoudenheid in stellingnames en juist tot nieuwsgierigheid naar de achtergronden en betekenis van de uitkomsten en tot een gesprek met de opleidingen om samen de uitkomsten te duiden en betekenis te geven.