Samenvatting

Deze rapportage beschrijft de ontwikkeling van zogeheten bruggenbouwers die gedurende drie jaar deelnamen aan interprofessionele leernetwerken. De onderzoeksfocus lag op drie ontwikkelingsdimensies: 1) professionele identiteitsontwikkeling, 2) professionele houding en handelen in de eigen praktijk en 3) sociale relaties en samenwerking. Het doel was om inzicht te krijgen in wat langdurige deelname aan interprofessionele leernetwerken de
bruggenbouwers opleverde en hoe hun professionele ontwikkeling zich over tijd ontvouwt.

Dit longitudinale onderzoek met mixed-method ontwerp volgde negen bruggenbouwers uit twee interprofessionele leernetwerken, waarin (aankomende) professionals uit het onderwijs- en sociaalpedagogisch domein samenwerkten. Jaarlijks werden zowel interviews als vragenlijsten afgenomen om de ontwikkeling van de bruggenbouwers over tijd in kaart te brengen.

Op het vlak van professionele identiteit ontwikkelden bruggenbouwers zich van het verkennen van hun rol binnen het netwerk (jaar 1), via het bewuster positioneren van zichzelf in samenwerking (jaar 2), naar handelen vanuit een nieuw en ontwikkeld professioneel zelfbeeld (jaar 3). Voor professionele houding en handelen in de eigen praktijk begon dit met motivatie om te verbinden, inclusief het ervaren van wrijving tussen idealen en organisatiestructuren (jaar 1), via het toepassen van interprofessionele inzichten en omgaan met verschillen in tempo, belangen en werkwijzen (jaar 2), naar het faciliteren van duurzame samenwerking en verbindingen op meerdere niveaus, van team tot bestuur (jaar 3).
Wat betreft sociale relaties en samenwerking ontwikkelden bruggenbouwers eerst relaties binnen het netwerk met gedeelde taal en acties (jaar 1), breidden deze uit buiten het netwerk (jaar 2), en bereikten uiteindelijk sterke, informele verbindingen en kortere lijnen, met toenemende complexiteit door groeiende netwerken en groter wederzijds vertrouwen (jaar 3).

De bevindingen laten zien dat de ontwikkeling van bruggenbouwers niet lineair verloopt, maar zich op meerdere niveaus tegelijk ontvouwt. Zo kan een professional in hetzelfde jaar zowel nieuwe inzichten over de eigen professionele rol verwerven (professionele identiteit), nieuwe werkwijzen toepassen in de praktijk (houding & handelen), als relaties met collega’s verdiepen of uitbreiden (sociale relaties & samenwerking). Deze verschillende lagen van ontwikkeling versterken elkaar en vinden steeds plaats binnen de context van organisatorische en structurele omstandigheden die samenwerking kunnen ondersteunen of juist belemmeren.

Uit het onderzoek komen drie belangrijke implicaties naar voren:
1. Tijd en continuïteit zijn essentieel om interprofessioneel leren te stimuleren;
2. Ondersteuning van het relationele vlak: professionals hebben ruimte en middelen nodig voor ontmoeting, dialoog en samenwerking, zowel formeel als informeel. Dit bevordert samenwerking en kan leerprocessen ondersteunen;
3. Betrokkenheid van leidinggevenden en bestuurders is cruciaal voor duurzame verankering van interprofessionele samenwerking, door tijd, mandaat en waardering te bieden.

Deze inzichten bieden waardevolle aanknopingspunten voor het versterken van interprofessionele samenwerking in onderwijs- en opleidingspraktijken en het ontwerpen van leernetwerken waarin professionals zich langdurig en verdiepend kunnen ontwikkelen.