Samenvatting

De druk op de gezondheidszorg blijft toenemen. Mensen worden ouder en deze vergrijzing leidt tot een hogere zorgvraag omdat ouderen vaker kampen met gezondheidsproblemen die intensieve zorg vereisen (Woittiez, 2021). In 2022 had bovendien ruim 59% van de Nederlandse bevolking één of meer chronische aandoeningen, wat de zorgvraag verder vergroot (Nivel, 2024). In dit licht wordt het belang van preventie en gezondheidsondersteuning buiten de traditionele zorgsetting urgenter. Een belangrijke pijler hierin is beweging. Voldoende bewegen verlaagt de kans op verschillende chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes en overgewicht (Groothuis & Preller, 2016). Dit onderstreept het belang van structurele integratie van bewegen in zowel zorgsystemen als regionale samenwerkingsverbanden. Het landelijke ZonMw programma MOOI in Beweging ondersteunt professionals bij de aanpak van dergelijke complexe, zogenoemde ‘wicked problems’. Eén van deze wicked problems is dat sport en bewegen onvoldoende wordt ingezet binnen de gezondheidszorg (ZonMw, 2025). In Zeeland wordt dit vertaald naar het project Beweegreiskompas, waarin de HZ University of Applied Sciences samenwerkt met een regionale stuurgroep van stakeholders, waaronder zorg- en beweegprofessionals en vertegenwoordigers van inwonersparticipatie. Het project richt zich op het optimaliseren van de ‘beweegreis’, het traject van ziekte en zorg naar herstel en een gezonde leefstijl via integratie van sport en bewegen. Het wordt gefinancierd door ZonMw en maakt deel uit van de landelijke SPRONG-regeling van Regieorgaan SIA (ZonMw, 2025).
Binnen het project Beweegreiskompas hebben onderzoekers van het lectoraat Healthy Region van de HZ een kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar het landschap van de (beweeg)zorg in Noord- en Zuid-Beveland in Zeeland. Betrokkenen uit alle schakels van de keten, van tweedelijnszorg tot eindgebruikers, werden geïnterviewd over hun ervaringen, behoeften en uitdagingen. De inzichten van dit onderzoeken dragen bij aan de ontwikkeling van een toolbox die op landelijk niveau binnen het project Beweegreiskompas wordt ontwikkeld. De toolbox bevat handvatten, best practices en materialen die binnen de verschillende onderdelen van de beweegreis op lokaal niveau kunnen worden toegepast. Deze rapportage geeft een overzicht van het huidige Zeeuwse beweeglandschap, inclusief ambities, belemmeringen en kansen voor duurzame samenwerking en effectieve ondersteuning van eindgebruikers.